Διαδικασία Κατοχύρωσης Εμπορικού Σήματος

Πριν καταθέσετε την αίτηση εμπορικού σήματος είναι απαραίτητος ένας ενδελεχής έλεγχος απόλυτων λόγων απαραδέκτου (absolute grounds of refusal) από έναν εξειδικευμένο δικηγόρο εμπορικών σημάτων (άρθρο 4 του νόμου 4679/2020 για το εθνικό εμπορικό σήμα και άρθρο 7 Κανονισμού 2017/1001 ΕΕ για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Ο έλεγχος αυτός είναι αναγκαίος διότι κατά τη διαδικασία κατοχύρωσης, ο Εξεταστής του αρμόδιου Γραφείου (π.χ. ΟΒΙ για ελληνικό σήμα, EUIPO για ενωσιακό σήμα) θα ελέγξει ακριβώς αυτούς τους λόγους. Αν συντρέχει έστω κι ένας, η δήλωση σήματος θα απορριφθεί, ανεξάρτητα από τυχόν σύγκρουση με άλλο εμπορικό σήμα.

Οι απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου (π.χ. περιγραφικότητα, έλλειψη διακριτικής ικανότητας, αντίθεση στα χρηστά ήθη, στη δημόσια τάξη ή στην καλή πίστη) καθορίζονται κυρίως από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ε.Ε. και του EUIPO. Οι τάσεις στο δίκαιο εμπορικών σημάτων βρίσκονται υπό συνεχή διαμόρφωση, και η συνεχής ενημέρωση του εξειδικευμένου δικηγόρου σημάτων είναι απαραίτητη.

Ο Εξεταστής δεν εξετάζει τυχόν προγενέστερα δικαιώματα τρίτων. Αυτό αφορά τους σχετικούς λόγους απαραδέκτου (relative grounds of refusal – άρθρο 5 ν. 4679/2020, άρθρο 8 Κανονισμού 2017/1001 ΕΕ).

Πριν την κατάθεση, διενεργείται πλήρης αναζήτηση σε μητρώα εμπορικών σημάτων, επωνυμιών και διακριτικών τίτλων. Αν πρόκειται για σήμα Ε.Ε., ελέγχονται και τα εθνικά μητρώα όλων των Κρατών-Μελών. Σε αυτό το στάδιο ελέγχουμε παρόμοια ή ταυτόσημα trademarks που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύγκρουση, απόρριψη ή ακόμα και μελλοντική ακύρωση.

Η εξέταση των σχετικών λόγων απαραδέκτου (κίνδυνος σύγχυσης, ομοιότητα σημάτων, ομοιότητα προϊόντων/υπηρεσιών) βασίζεται σε συγκεκριμένα νομολογιακά κριτήρια, όχι σε υποκειμενικές εκτιμήσεις. Στην ελληνική επιστήμη, ο Γιάννης Ψαράκης έχει συγγράψει τη μονογραφία «Ο κίνδυνος σύγχυσης στο δίκαιο του σήματος» (Νομική Βιβλιοθήκη, 2021), όπου αναλύονται διεξοδικά οι σχετικοί κανόνες.

Κάθε αίτηση εμπορικού σήματος συνδέεται με συγκεκριμένες κλάσεις της Ταξινόμησης της Νίκαιας (Nice Classification). Συνολικά υπάρχουν 45 κλάσεις: οι κλάσεις 1-34 αφορούν προϊόντα και οι κλάσεις 35-45 αφορούν υπηρεσίες.

Η επιλογή κλάσεων αποτελεί κρίσιμο νομικό ζήτημα. Η υπερβολικά ευρεία δήλωση μπορεί να οδηγήσει σε ανακοπές και αντιδικίες, ενώ η περιορισμένη δήλωση αφήνει βασικές δραστηριότητες ακάλυπτες. Η ορθή επιλογή κλάσεων και η σωστή διατύπωση των προϊόντων/υπηρεσιών επηρεάζει άμεσα το εύρος προστασίας του brand.

Αναλυτικά για τις κλάσεις Νίκαιας →

Η κατοχύρωση ξεκινά με την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης στον αρμόδιο φορέα (ΟΒΙ, EUIPO ή WIPO). Με την υποβολή εξασφαλίζεται άμεσα ημερομηνία κατάθεσης και δικαίωμα προτεραιότητας. Αν τρίτος αποκτήσει δικαίωμα ακόμη και μία ημέρα νωρίτερα, υπερισχύει σε περίπτωση σύγκρουσης.

Παρ' όλα αυτά, η κατάθεση δεν πρέπει να είναι βιαστική. Σοβαρός νομικός έλεγχος δεν γίνεται σε μία ή δύο ημέρες. Μια πρόχειρη κατάθεση μπορεί να οδηγήσει σε ανακοπή, ακύρωση ή αγωγές αποζημίωσης.

Δείτε αναλυτικά τα κόστη και παράβολα →

Ο Εξεταστής ελέγχει αποκλειστικά τους απόλυτους λόγους απαραδέκτου. Δεν ερευνά τυχόν συγκρούσεις με προγενέστερα σήματα (σχετικούς λόγους). Αυτό σημαίνει ότι η αποδοχή της δήλωσης από τον Εξεταστή δεν εγγυάται ότι το σήμα δεν προσβάλλει δικαιώματα τρίτων.

Αν ο Εξεταστής εντοπίσει απόλυτο λόγο απαραδέκτου, απευθύνει αντιρρήσεις. Μπορείτε να καταθέσετε υπόμνημα. Αν δεν γίνει δεκτό ή δεν κατατεθεί, η αίτηση απορρίπτεται και τα παράβολα δεν επιστρέφονται.

Αν ο Εξεταστής κρίνει ότι δεν συντρέχει απόλυτος λόγος, το σήμα δημοσιεύεται. Τρίτοι έχουν 3 μήνες να υποβάλουν ανακοπή (opposition), επικαλούμενοι τόσο απόλυτους όσο και σχετικούς λόγους απαραδέκτου.

Η ανακοπή εξετάζεται από ειδική επιτροπή (στον ΟΒΙ: ΔΕΣ, στον EUIPO: Opposition Division). Στην Psarakis Trademarks σημαντικός όγκος υποθέσεων αφορά στο στάδιο ανακοπών, με επιτυχή έκβαση ακόμη και στις πλέον απαιτητικές υποθέσεις.

Εφόσον δεν υπάρξουν ανακοπές ή αυτές απορριφθούν, το σήμα καταχωρίζεται επίσημα και εκδίδεται πιστοποιητικό. Η ισχύς είναι 10 έτη, με δυνατότητα ανανέωσης για κάθε νέα δεκαετία (δηλαδή επ' αόριστον).

Η ανανέωση πραγματοποιείται κατά το τελευταίο εξάμηνο πριν τη λήξη. Σε περίπτωση μη ανανέωσης, η προστασία παύει αυτοδικαίως. Υπάρχει grace period 6 μηνών μετά τη λήξη, με αυξημένο τέλος κατά 50%.

Ακόμα και μετά την καταχώριση, το σήμα μπορεί να ακυρωθεί. Τρίτοι μπορούν να ζητήσουν ακύρωση, ανάκληση προϊόντων ή αποζημίωση, ακόμη και χρόνια μετά. Αυτό συμβαίνει τόσο βάσει σχετικών λόγων (κίνδυνος σύγχυσης, προσβολή φήμης) όσο και βάσει απόλυτων (π.χ. περιγραφικότητα).

Η μεταβίβαση εμπορικού σήματος είναι κατά κανόνα απλή διαδικασία. Μπορεί να αφορά το καταχωρισμένο σήμα αλλά και την αίτηση (πριν την καταχώριση). Επίσης, η μεταβίβαση μπορεί να αφορά μόνο μέρος των προϊόντων ή υπηρεσιών.